Συνεχίζει η πολιτική ηγεσία του ΥΠΠΟ υπό την Λίνα Μενδώνη να αρνείται πεισματικά την προστασία του ιστορικού κινηματογράφου “Παλάς” στο Παγκράτι, καθώς το Κεντρικό Συμβούλιο Νεωτέρων Μνημείων γνωμοδότησε αρνητικά στον χαρακτηρισμό του ως διατηρητέο μνημείο.
Η απόφαση αυτή έχει ως αποτέλεσμα την πρόοδο των σχεδιασμών του Υπουργείου, ως προς την κατεδάφιση του κτιρίου που φιλοξενούσε τον ιστορικό κινηματογράφο, με αποτέλεσμα να ανοίξει ο δρόμος για να μεταφερθεί υποκατάστημα της γερμανικής αλυσίδας σούπερ μάρκετ, Lidl στο σημείο, προκαλώντας θύελλα αντιδράσεων.
Μια ιστορία από την άνοδο στην παρακμή
Πρόκειται για έναν από τους ιστορικότερους κινηματογράφους που έχουν περάσει από την πόλη της Αθήνας, ο οποίος άνοιξε για πρώτη φορά τις θύρες του το 1925. Η κατασκευή και η εσωτερική του διαμόρφωση είναι ένα έργο που έχει επιμεληθεί ο αρχιτέκτονας Βασίλειος Κασσάνδρας. Τα δε χαρακτηριστικά της αίθουσας να αποτελούν εξαιρετικό δείγμα του αθηναϊκού μοντερνισμού.
Την περίοδο της Κατοχής, μάλιστα, μέσα στον κινηματογράφο εκτυλίχθηκε και ένα επεισόδιο με τους κατακτητές, ενώ το «Πάλας» έχει υπάρξει σκηνικό σε πολλές διαφορετικές ιστορικές περιόδους στη γειτονιά του Παγκρατίου.
Στις αίθουσές του, μια κλειστή και μια ανοιχτή στην ταράτσα, έχουν προβληθεί χιλιάδες ταινίες. Τις δεκαετίες 1950 και 1960 γνώρισε τη μεγαλύτερη ακμή του και έκοβε περίπου 5000 εισιτήρια την ημέρα, ειδικά τα καλοκαίρια που λειτουργούσαν και οι δύο αίθουσες.
Το 1999 ακριβώς απέναντι στο εμπορικό κέντρο άνοιξαν τα Village Cinemas με τις 5 αίθουσες, με αποτέλεσμα το Παλάς να καλείται να “κονταροχτυπηθεί” με τους γίγαντες της αλυσίδας. Παρά τις επίμονες προσπάθειες ο κινηματογράφος πέρασε σε φάση παρακμής, με ολοένα και λιγότερα εισιτήρια, και πλησιάζοντας στην εκατονταετηρίδα που ποτέ δεν συμπλήρωσε, άρχισε να εμφανίζει προβλήματα στατικότητας.
Ο Ματθαίος Πόταγας, γιος του ιδρυτή του «Πάλας», συνέχισε να λειτουργεί τον κινηματογράφο μέχρι τον θάνατό του, το 2021, σημαίνοντας την αρχή του τέλος για αυτό το ιστορικό τοπόσημο της περιοχής, που έπαυσε τη λειτουργία του το 2024 οριστικά, μετά από μια τριετή διαχείριση από τον Μιχάλη Ζέη.
Η επόμενη μέρα μετά το “λουκέτο” στο δήμο Αθηναίων
Έκτοτε, ο δήμος Αθηναίων εκκίνησε άμεσα τις προσπάθειες να εξασφαλίσει το status του κτιρίου ως διατηρητέου μνημείου. Το Μάιο του 2024 το δημοτικό συμβούλιο Αθηναίων τοποθετήθηκε με ομόφωνο ψήφισμα υπέρ της προστασίας του κινηματογράφου «ΠΑΛΑΣ». Με το ψήφισμα ο δήμος ζητούσε να αντιμετωπιστεί ο κινηματογράφος ως ενιαίο σύνολο και να χαρακτηριστεί διατηρητέα και η χρήση της χειμερινής αίθουσας, πέραν του ήδη προστατευόμενου θερινού τμήματος, ώστε να αποτραπεί η κατεδάφισή του, πράγμα το οποίο αποτυπώνεται ήδη στη νομολογία του ΣτΕ, όπως υποστηρίζει ο δήμος.
Σε δεύτερο χρόνο, ο δήμαρχος Χάρης Δούκας εκκίνησε άμεσα τις προσπάθειες να εξασφαλίσει το status του κτιρίου ως διατηρητέου μνημείου αποστέλλοντας δύο επιστολές προς την Υπουργό Πολιτισμού, Λίνα Μενδώνη, στις 5 Ιουνίου 2024 και στις 9 Ιουλίου 2025, ζητώντας τη συνδρομή του Υπουργείου για τον χαρακτηρισμό και τη διατήρηση του κινηματογράφου «ΠΑΛΑΣ», μεταφέροντας την έντονη ανησυχία των κατοίκων της Αθήνας για το μέλλον ενός ιστορικού χώρου με ιδιαίτερη σημασία για τη γειτονιά του Παγκρατίου.
Ο σχεδιασμός της γερμανικής αλυσίδας και το Υπουργείο σε ρόλο “συμμάχου”
Την ίδια στιγμή ήδη από το 2024, σύμφωνα με δημοσιεύματα, η γνωστή αλυσίδα έχει προχωρήσει στην υπογραφή σχετικού προσυμφώνου με τους κληρονόμους του Ματθαίου Πόταγα, στον οποίο ανήκε στο ακίνητο. Η τοποθεσία υψηλής προβολής στην οποία βρίσκεται το Σινέ Παλάς, θεωρήθηκε από τους ανθρώπους της αλυσίδας σούπερ μάρκετ ιδανική για την μετεγκατάσταση του υφιστάμενου καταστήματος, το οποίο βρίσκεται στο υπόγειο του εμπορικού κέντρου, σύμφωνα με το ίδιο δημοσίευμα.
Εμπόδιο μόνο στους σχεδιασμούς αυτούς αυτή θα μπορούσε να σταθεί, το Υπουργείο Πολιτισμού αποδίδοντας το status του διατηρητέου μνημείου στον ιστορικό κινηματογράφο, μπλοκάροντας τα σχέδια ανέγερσης του καταστήματος.
Έτσι λοιπόν, με μια σύντομη απόφαση που δημοσίευσε η ομάδα MONUMENTA στο Facebook, η οποία δεν αφήνει ιδιαίτερα περιθώρια παρερμηνείας, το Κεντρικό Συμβούλιο Νεωτέρων Μνημείων το οποίο συνεδρίασε στις 30 Απριλίου 2026, στο οποίο συμμετείχε και η Αντιδήμαρχος του δήμου Αθηναίων Μάρω Ευαγγελίδου αποφασίζει: «Τον μη χαρακτηρισμό ως μνημείου του Κινηματογράφου «Πάλας» στο Παγκράτι, διότι αποτελεί κοινού κτιριακού τύπου κλειστή αίθουσα κινηματογράφου συνοικιακού χαρακτήρα και δεν φέρει αξιόλογα στοιχεία από αρχιτεκτονική, τυπολογική, μορφολογική, καλλιτεχνική και ιστορική άποψη, ώστε να πληροί τις προϋποθέσεις που ορίζει ο Ν.4858/2021 για τον χαρακτηρισμό του ως νεώτερο μνημείο από το Υπουργείο Πολιτισμού».
Ανακοίνωση σχετικά με το γεγονός εξέδωσε εκ νέου ο δήμος Αθηναίων με την οποία αναλύει το σύνολο των δράσεών του τονίζοντας πως εξάντλησε κάθε θεσμική δυνατότητα για τη διατήρηση του κινηματογράφου «ΠΑΛΑΣ».
Η σχετική ανακοίνωση του Δήμου Αθηναίων:
Παρά τις συνεχείς και τεκμηριωμένες παρεμβάσεις του Δήμου Αθηναίων υπέρ της διατήρησης του ιστορικού κινηματογράφου «ΠΑΛΑΣ» στο Παγκράτι, το Κεντρικό Συμβούλιο Νεωτέρων Μνημείων (ΚΣΝΜ), γνωμοδότησε ομόφωνα υπέρ του μη χαρακτηρισμού του ως διατηρητέου μνημείου. Πρόκειται για μια λανθασμένη απόφαση, η οποία θέτει σε κίνδυνο έναν ιστορικό κινηματογράφο, άρρηκτα συνδεδεμένο με τη συλλογική μνήμη και την πολιτιστική ταυτότητα της γειτονιάς και της πόλης.
Για τον Δήμο Αθηναίων, η προστασία της φυσιογνωμίας των γειτονιών και των χώρων πολιτισμού της Αθήνας αποτελεί σταθερή προτεραιότητα, ιδιαίτερα σε μια περίοδο έντονων πιέσεων από την τουριστικοποίηση και την άνοδο των τιμών.
Γι’ αυτό, ο Δήμαρχος Αθηναίων, Χάρης Δούκας, απέστειλε δύο επιστολές προς την Υπουργό Πολιτισμού, Λίνα Μενδώνη, στις 5 Ιουνίου 2024 και στις 9 Ιουλίου 2025, ζητώντας τη συνδρομή του Υπουργείου για τον χαρακτηρισμό και τη διατήρηση του κινηματογράφου «ΠΑΛΑΣ», μεταφέροντας την έντονη ανησυχία των κατοίκων της Αθήνας για το μέλλον ενός ιστορικού χώρου με ιδιαίτερη σημασία για τη γειτονιά του Παγκρατίου.
Επίσης, η Αντιδήμαρχος Αστικής Αναζωογόνησης & Ανθεκτικότητας, Μάρω Ευαγγελίδου, η οποία παρέστη πριν λίγες μέρες στη συνεδρίαση του ΚΣΝΜ, μετέφερε την ομόφωνη απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου του Δήμου Αθηναίων, για τη διατήρηση του κινηματογράφου, επισημαίνοντας τη σημασία που έχει η διάσωση των ιστορικών χρήσεων που αποτελούν σημεία αναφοράς για τις γειτονιές της Αθήνας.
Να υπενθυμίσουμε ότι με ομόφωνο ψήφισμά του το Δημοτικό Συμβούλιο της Αθήνας από τον Μάιο του 2024 είχε τοποθετηθεί θεσμικά υπέρ της προστασίας του κινηματογράφου «ΠΑΛΑΣ», ζητώντας να αντιμετωπιστεί ο κινηματογράφος ως ενιαίο σύνολο και να χαρακτηριστεί διατηρητέα και η χρήση της χειμερινής αίθουσας, πέραν του ήδη προστατευόμενου θερινού τμήματος, ώστε να αποτραπεί η κατεδάφισή του. Η ιδιαίτερη σχέση των ιστορικών κινηματογραφικών αιθουσών με την πολιτιστική ταυτότητα των γειτονιών έχει, άλλωστε, αναγνωριστεί και από τη νομολογία του Συμβουλίου της Επικρατείας.
Όπως τονιζόταν στο σχετικό ψήφισμα: «Ζητάμε να γίνει άμεσα κάθε απαραίτητη ενέργεια ώστε ο κινηματογράφος «ΠΑΛΑΣ» να αντιμετωπιστεί ως ενιαίο σύνολο, για να αποτραπεί η κατεδάφισή του και η οικοδόμηση οποιοδήποτε άλλου κτιρίου. Να αποτραπεί η πολεοδομική υποβάθμιση της περιοχής και να χαρακτηριστεί διατηρητέα η χρήση και της χειμερινής αίθουσας, πέρα από το θερινό τμήμα του, μεριμνώντας για τη θεσμική προστασία του ως χώρο πολιτισμού, όπως άλλωστε αυτό είχε εξασφαλιστεί με την υπουργική απόφαση του 1997, με την οποία κρίθηκαν διατηρητέοι 47 θερινοί κινηματογράφοι της πόλης».
Σε συνέχεια της απόφασης, η Διεύθυνση Κτιριακής Υποδομής του Δήμου Αθηναίων υπέβαλε προς τη ΔΑΟΚΑ του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας αναλυτική ιστορική και αρχιτεκτονική τεκμηρίωση υπέρ του συνολικού χαρακτηρισμού του κινηματογράφου ως διατηρητέου κτιρίου.
Ο Δήμος Αθηναίων εξάντλησε κάθε θεσμική δυνατότητα για τη διατήρηση του κινηματογράφου «ΠΑΛΑΣ». Αναμένουμε από το Υπουργείο Πολιτισμού να αναλάβει την ευθύνη που του αναλογεί για την προστασία ενός ιστορικού χώρου πολιτισμού της Αθήνας.
Πηγή: www.aftodioikisi.gr
