Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας Κωνσταντίνος Τασούλας, στο πλαίσιο της επίσκεψής του στον Δήμο Διστόμου-Αράχωβας-Αντίκυρας για την 82η επέτειο Μνήμης της Σφαγής του Διστόμου από τα γερμανικά στρατεύματα κατοχής, ανακηρύχθηκε Επίτιμος Δημότης της πόλης.
Μετά την προσφώνηση που απηύθυνε ο Δήμαρχος Διστόμου-Αράχωβας-Αντίκυρας Ιωάννης Σταθάς, ο κ. Τασούλας έκανε την ακόλουθη αντιφώνηση:
«Κυρίες και κύριοι,
Να ανακηρύσσεσαι τέτοια μέρα Επίτιμος Δημότης Διστόμου, έχει κατά τη γνώμη μου ιδιαίτερη αξία. Δεν είναι η ομοφωνία της αποφάσεως, δεν είναι ότι μία περιοχή εδώ στον Ελικώνα, πανέμορφη, με δραματική ιστορία, αλλά και ιστορία πέραν του δράματος του 1944, σε ανακηρύσσει Επίτιμο Δημότη. Δεν είναι πως συμπληρώνεις την αναγνώριση με μία τέτοια καταξίωση.
Είναι ότι μία περιοχή, η οποία έχει ζυμωθεί με τον πόνο και με το δράμα, 82 μόλις χρόνια μετά, γιατί ιστορικά τα 82 χρόνια δεν είναι τίποτε, σου κάνει μία μέγιστη τιμή στο πρόσωπο του Προέδρου της Δημοκρατίας, του εκπροσώπου της ενότητος του ελληνικού λαού, να σε αναγορεύσει ως επίτιμο μέλος αυτής της πονεμένης, αλλά και ουσιαστικά φιλόδοξης και αισιόδοξης κοινωνίας, που παλεύει με τη μοίρα της, που νικάει τη μοίρα της, που ξεπερνάει τη μοίρα της.
Θυμάται τα συντρίμμια της σφαγής, αλλά δεν συνθλίβεται από αυτή τη μνήμη, τη διατηρεί, πολύτιμη παρακαταθήκη. Ταυτόχρονα, αυτή η μνήμη δεν συντρίβει το Δίστομο. Απεναντίας, του δίνει κίνητρο να αντιδράσει σε αυτό το συμβάν και να πλάσει τον μύθο της νέας ζωής του, χωρίς να ξεχνά μεν, αλλά και χωρίς να αρνείται το δικαίωμα στη ζωή, το δικαίωμα στην ευημερία, το δικαίωμα στην πρόοδο και το δικαίωμα στη διεκδίκηση.
Όταν καταθέτει κανείς στεφάνι εκ μέρους της Πολιτείας σε μια τέτοια δραματική επέτειο, όταν με τον Σεβασμιώτατο Μητροπολίτη ξεναγό και τον Δήμαρχο και τον Περιφερειάρχη επισκέπτεται το οστεοφυλάκιο, όταν διαβάζει για το ιστορικό της 10ης Ιουνίου 1944, η μνήμη που προσπαθεί να ενσωματωθεί μες στην ψυχή του συγκρούεται με τη συνείδηση του.
Η συνείδησή μας, κυρίες και κύριοι, αμηχανεί μπροστά στη μνήμη. Αδυνατεί η συνείδησή μας να αντιληφθεί ότι το μέγεθος της γερμανικής κτηνωδίας, ήταν τέτοιο που η συνείδησή μας σήμερα αρνείται την επιταγή της μνήμης. Δεν το χωράει ο νους.
Έγραψε ένα καταπληκτικό ποίημα ο Καρυωτάκης με τίτλο «Υποθήκαι» και περιγράφει αυτή τη συμπεριφορά. « Όταν οι άνθρωποι θέλουν να πονείς, μπορούνε με χίλιους τρόπους. Ρίξε το όπλο και σωριάσου πρηνής, όταν ακούσεις ανθρώπους. Όταν ακούσεις ποδοβολητά λύκων, ο Θεός μαζί σου! Ξαπλώσου χαμού με μάτια κλειστά και κράτησε την πνοή σου».
Στις 10 Ιουνίου του 1944 ποδοβολητά λύκων ακούστηκαν στο Δίστομο. Και αυτοί οι λύκοι φέρθηκαν ακριβώς έτσι, με βάση τη φτιασιά τους, με βάση μια ιδεολογία η οποία είχε μετατρέψει ό,τι ανθρώπινο είχαν μέσα τους σε κτηνώδες και εστράφησαν σε ανθρώπους οι οποίοι απρόκλητα, ζούσαν εκείνη τη στιγμή στο χωριό τους. Εστράφησαν εναντίον νηπίων, γερόντων, γυναικών.
Ό,τι εκινείτο, ό,τι ανέπνεε το χτύπαγαν, το εξολόθρευαν. Και αυτή η σφαγή, αυτή η κτηνωδία, αυτή η θηριωδία, αυτό το μακέλεμα, μετά από 82 χρόνια μπορεί να αρνείται η συνείδησή μας να το δικαιολογήσει ή να το δεχτεί στο σύνολό του, γιατί ανήκουμε σε προικισμένες, ευτυχισμένες γενιές. Δεν ζήσαμε τέτοια γεγονότα, τα ακούσαμε μόνο, τα διαβάσαμε, τα διδαχθήκαμε, αλλά δεν τα ζήσαμε, δεν μπορούμε στο σύνολό τους και στην πραγματική τους δραματική διάσταση να τα συλλάβουμε. Ωστόσο τα τιμούμε, ωστόσο τα μελετούμε και προσπαθούμε να τα δικαιώσουμε με τη συμπεριφορά μας.
Ποια είναι η δικαίωση απέναντι σε ένα τέτοιο δράμα; Η δικαίωση είναι να νοιαζόμαστε για τον τόπο μας, να νοιαζόμαστε για την ενότητά μας. Δεν μπορούμε να συμφωνούμε όλοι με όλους στα πάντα, αλλά στα βασικά οφείλουμε να συμφωνούμε. Να συμφωνούμε για την πατρίδα μας, για την προκοπή μας, για την ασφάλειά μας, για μια καλή υγεία, για μια καλή παιδεία και μέσα από τις αντιθέσεις της δημοκρατίας να τα επιδιώκουμε όλα αυτά.
Γιατί αυτοί οι άνθρωποι που τα στερήθηκαν όλα αυτά, όλοι αυτοί οι συμπολίτες σας, συγγενείς σας, προγονοί σας, για κάποιον λόγο τα στερήθηκαν και αυτός ο λόγος είναι η δική μας ελευθερία.
Τέσσερις μέρες πριν το δραματικό γεγονός της σφαγής, τέσσερις μέρες μόλις πριν, η πλάστιγγα του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου έγειρε αποφασιστικά κατά του Ναζισμού, κατά της Γερμανίας, υπέρ των συμμάχων.
Τέσσερις μόλις μέρες πριν, 6 Ιουνίου του 1944, έγινε η συγκλονιστική απόβαση στη Νορμανδία, η οποία απέσπασε την προσοχή των Γερμανών και στρατεύματα από το Ανατολικό Μέτωπο. Δημιούργησε ένα μεγάλο ρήγμα στην αμυντική ικανότητα των Γερμανών στη Γαλλία και σήμανε την αντίστροφη μέτρηση για τη νίκη της ελευθερίας έναντι του σκότους. Το είχαν πληροφορηθεί οι σφαγείς του Διστόμου το γεγονός; Τουλάχιστον, οι αξιωματικοί τους, σίγουρα θα το είχαν πληροφορηθεί.
Ήξεραν ότι τα πράγματα είχαν ήδη γείρει εις βάρος τους. Τους εμπόδισε αυτό να πραγματοποιήσουν τη σφαγή; Καθόλου. Ήταν τόσο ποτισμένοι με το μίσος κατά του ανθρώπου, το μίσος που περιέγραψε και ο Δήμαρχος που καθόλου δε συγκρατήθηκαν.
Ωστόσο, επαναλαμβάνω, το Δίστομο χάραξε την πορεία του. Αγκάλιασε τους νεκρούς του, τους φώλιασε μέσα του, τους τιμά 82 χρόνια τώρα και παλεύει για την προκοπή του, για την ευημερία του.
Σήμερα, παρά τους πένθιμους ήχους της καμπάνας, παρά τις μεσίστιες σημαίες, είδα ένα Δίστομο ζωντανό, ένα Δίστομο αισιόδοξο για το μέλλον, ένα Δίστομο διεκδικητικό, που τιμά το παρελθόν, αλλά και στοχεύει σε ένα καλύτερο μέλλον.
Και έρχομαι τέλος στο θέμα των διεκδικήσεων. Χρέος μας, λοιπόν, είναι η μνήμη και η ευθύνη. Η ευθύνη έχει να κάνει με το πώς ζούμε, με το πώς φερόμαστε, με το πώς ανταποδίδουμε τη θυσία αυτών των ανθρώπων με την προσπάθειά μας για ειρήνη και δικαιοσύνη και για μη επανάληψη αυτών των φαινομένων και των πολιτικών καθεστώτων που μετατρέπουν το βάδισμα του ανθρώπου σε ποδοβολητά λύκων, όπως λέει ο Καρυωτάκης.
Και έχουμε και τη διεκδίκηση. Η διεκδίκηση κατά πάγια γραμμή της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής, όπως περιγράφηκε και στο ομόφωνο ψήφισμα της Βουλής των Ελλήνων, έχει να κάνει με τη διαπίστωση, η οποία δεν είναι συναισθηματική, έχει ισχυρή νομική βάση: ότι οι αξιώσεις μας για τις γερμανικές επανορθώσεις, λόγω των μεγάλων καταστροφών και λόγω των θηριωδιών και λόγω του αναγκαστικού δανείου και λόγω της κλοπής των πολιτιστικών θησαυρών, οι αξιώσεις μας γι’ αυτό το τετράπτυχο απώλειας, είναι ενεργές και απαράγραπτες.
Και διατηρούμε στο ακέραιο το δικαίωμα άσκησης αυτών των αξιώσεων, χωρίς να θεωρούμε ότι βρισκόμαστε σε εχθρική ή ψυχολογικά εμπόλεμη κατάσταση με τη Γερμανία, η οποία δεν αναγνωρίζει, παγίως μέχρι τώρα, αυτές τις αξιώσεις, θεωρεί το θέμα όχι λήξαν, αλλά μη υπάρχον, χωρίς όμως αυτό να εμποδίζει τη δική μας στάση. Έτσι κινούμαστε, έτσι πορευόμαστε απέναντι στο γεγονός που σήμερα τιμήσαμε. Με αυτό το τρίπτυχο: ευθύνη, μνήμη και διεκδίκηση. Και να ξέρετε πως δεν ανταλλάσσεται αυτή η τραγωδία με οποιοδήποτε ποσόν. Δεν πρόκειται περί αυτού. Πρόκειται περί μιας δικαιώσεως, η οποία όταν συμβεί θα λειτουργήσει απολύτως αποτρεπτικά για παρόμοια εγκλήματα στο μέλλον.
Είμαι συνεπώς σήμερα εδώ για να τιμήσω εκ μέρους της Πολιτείας τη μνήμη ενός ασήκωτου γεγονότος, ενός δραματικού γεγονότος. Και παράλληλα είμαι εδώ για να τιμηθώ από τον Δήμο Διστόμου με μια τέτοια τιμή, η οποία μου υπενθυμίζει ακόμη πιο ανάγλυφα, ακόμη πιο παραστατικά το χρέος μου για μνήμη, ευθύνη και διεκδίκηση.
Κύριε Δήμαρχε, κυρία Πρόεδρε του Δημοτικού Συμβουλίου σας ευχαριστώ για αυτήν την τιμή. Σας ευχαριστώ για τη γοητεία αυτής της ευθύνης, που μόλις πριν λίγο, ομόφωνα μου επωμίσατε. Να είστε καλά».
Πηγή: www.aftodioikisi.gr
