Ένα email που έφτασε στο πρωθυπουργικό γραφείο στο Μέγαρο Μαξίμου, τον Απρίλιο του 2024, αποτέλεσε την αφετηρία για να ξεκινήσει την εξάρθρωση του κυκλώματος στη νύχτα της Θεσσαλονίκης μέσα από μια ευρείας κλίμακας έρευνα της ΑΑΔΕ. Σύμφωνα με πληροφορίες της Voria.gr, η καταγγελία διαβιβάστηκε άμεσα στον οικονομικό εισαγγελέα και από εκεί στους δύο επίκουρους οικονομικούς εισαγγελείς Θεσσαλονίκης, οι οποίοι παρήγγειλαν προκαταρκτική έρευνα. Αμέσως μετά, ειδική ομάδα ελεγκτών της ΑΑΔΕ ξεκίνησαν εξονυχιστικούς ελέγχους πόρτα-πόρτα σε Θεσσαλονίκη, Χαλκιδική, και άλλες πόλεις της βόρειας Ελλάδας, όπως η Καβάλα, οι Σέρρες και η Κατερίνη, ξετυλίγοντας το κουβάρι της υπόθεσης.
Η επιχείρηση των «ράμπο» του οικονομικού εγκλήματος, υπό τη χαρακτηριστική κωδική ονομασία «Αχυράνθρωποι», διήρκεσε δύο ολόκληρα χρόνια και κορυφώθηκε το βράδυ της περασμένης Παρασκευής με μπαράζ συλλήψεων – συγκεκριμένα 18. Στο στόχαστρο των αρχών βρέθηκαν τέσσερα οργανωμένα δίκτυα που λυμαίνονταν τη Θεσσαλονίκη, ελέγχοντας δεκάδες καταστήματα εστίασης και νυχτερινά κέντρα διασκέδασης. Πρόκειται για επιχειρήσεις που αποκόμιζαν υπέρογκα κέρδη, αφήνοντας ταυτόχρονα τεράστια χρέη από απλήρωτους φόρους και ασφαλιστικές εισφορές προς το Δημόσιο – ένα καθεστώς ανομίας που πλέον ξηλώθηκε.
Στην αιφνιδιαστική επιχείρηση της ΑΑΔΕ στη Θεσσαλονίκη, η οποία κατέληξε σε 18 συλλήψεις, στο επίκεντρο των αρχών βρέθηκαν επιχειρήσεις που διαχειρίζονται ορισμένα από τα πιο προβεβλημένα νυχτερινά μαγαζιά της Θεσσαλονίκης και της Χαλκιδικής. Σύμφωνα με τα στοιχεία, το κύκλωμα τοποθετούσε «αχυρανθρώπους» και «μπροστινούς» στη διοίκηση των εταιρειών ώστε να αποφεύγεται συστηματικά η πληρωμή φόρων και εισφορών. Η ογκώδης δικογραφία, που συντάσσεται βήμα-βήμα εδώ και δύο χρόνια, καταγράφει μια ιλιγγιώδη οικονομική ζημία: οι 917 εταιρείες που ελέγχονται άφησαν «τρύπα» στα δημόσια ταμεία ύψους 206.269.437 ευρώ, εκ των οποίων τα 138 εκατομμύρια αφορούν ανείσπρακτους φόρους και τα 68 εκατομμύρια ασφαλιστικές εισφορές.
Τα μεγέθη που καταγράφονται στο κατηγορητήριο είναι πρωτοφανή, ενώ ως βασικοί κατηγορούμενοι φιγουράρουν ηχηρά ονόματα της εστίασης και της νυχτερινής ζωής σε Θεσσαλονίκη και Χαλκιδική. Συνολικά οι κατηγορούμενοι αγγίζουν τους 1.283, ανάμεσά τους και ονόματα από τον χώρο του αθλητισμού με μετοχική συμμετοχή στις εμπλεκόμενες επιχειρήσεις. Σύμφωνα με τη δικογραφία, εντοπίστηκαν 80 «αχυράνθρωποι» να εμφανίζονται ως εταίροι και διαχειριστές, με τον καθένα να συνδέεται ταυτόχρονα με περισσότερες από δέκα εταιρείες, παρά το γεγονός ότι οι φορολογικές αρχές είχαν ήδη «κοκκινίσει» τα ΑΦΜ τους. Κι όμως τόσο τα πανάκριβα καταστήματα εστίασης, όσο και τα γνωστά κέντρα διασκέδασης εξακολουθούσαν να λειτουργούν.
Το κόλπο με τα φέσια
Σύμφωνα με πληροφορίες της Voria,gr, η επιστολή εκείνη στο γραφείο του πρωθυπουργού φαίνεται ότι προήλθε από επιχειρηματίες, ιδιοκτήτες εταιρειών, που είχαν αποφασίσει να παραμείνουν εμφανείς εταίροι και να πληρώνουν όσα τους αναλογούν. Η διαρκής λειτουργία των επιχειρήσεων μέσω «αχυρανθρώπων» και η de facto κατάργηση κάθε έννοιας θεμιτού ανταγωνισμού φαίνεται πως εξόργισαν παράγοντες της αγοράς, οδηγώντας τους στην απόφαση να ζητήσουν την άμεση παρέμβαση του ίδιου του πρωθυπουργού. Η κατάσταση άλλωστε ήταν γνωστή από τότε τόσο στη Θεσσαλονίκη όσο και στην υπόλοιπη Ελλάδα.
«Πρόκειται για πολυπλόκαμο και πολύπλοκο δίκτυο νομικών οντοτήτων οι οποίες φέρονται να διοικούνται από διαχειριστές – φυσικά πρόσωπα, τα οποία λόγω της προσωπικής, οικονομικής και νομικής τους υπόστασης δεν ήταν δυνατό να ασκήσουν ούτε επιχειρηματική, πολλώ δε μάλλον, διαχειριστική δραστηριότητα, με συνέπεια να θεωρούνται εικονικοί διαχειριστές «αχυράνθρωποι». Τα προαναφερόμενα νομικά πρόσωπα συσσωρεύουν κατά τη λειτουργία τους υπέρογκα χρέη (ληξιπρόθεσμες οφειλές) προς ασφαλιστικούς φορείς και δημόσιο και κατόπιν «εξαφανίζονται» καταλείποντας τα υπέρογκα χρέη, τα οποία δεν δύνανται να εισπραχθούν, ούτε και με εφαρμογή μέτρων αναγκαστικής εκτέλεσης σε βάρος των φερόμενων διαχειριστών τους, καθώς συνιστούν αχυρανθρώπους, πρόσωπα άπορα, χωρίς μόνιμη διαμονή, τοξικοεξαρτημένοι, σκηνίτες, καθώς και πεθαμένοι με εκ των υστέρων συναλλακτική δραστηριότητα». Έτσι περιγράφουν οι ερευνητές της ΑΑΔΕ το σύστημα που επικρατεί τα τελευταία χρόνια στην αγορά και δεν εισπράττονται μεγάλα μέρη των φορολογικών και ασφαλιστικών υποχρεώσεων.
Οι πρώτοι έλεγχοι άρχισαν να γίνονται το καλοκαίρι του 2024. Η αρχή έγινε από ένα λογιστικό γραφείο στην ανατολική Θεσσαλονίκη. Στο τέλος του χρόνου βρίσκονται στο συγκεκριμένο λογιστικό γραφείο 156 ΑΦΜ τα οποία ανήκουν όλα σε αχυρανθρώπους. Το γεγονός ότι η διαδρομή των χρημάτων κατέληγε σε επιχειρήσεις φορτωμένες με υπέρογκες οφειλές προς την εφορία και τα ασφαλιστικά ταμεία σήμανε άμεσο συναγερμό στην ΑΑΔΕ. Η εμπλοκή γνωστών καταστημάτων της πόλης ενέτεινε τον θόρυβο γύρω από την υπόθεση, ενώ ακόμη μεγαλύτερη αίσθηση προκάλεσαν τα στοιχεία για τους πραγματικούς ιδιοκτήτες: πρόσωπα πασίγνωστα στην πιάτσα που κινούσαν τα νήματα, χωρίς ωστόσο να εμφανίζονται σε κανένα επίσημο έγγραφο. Γίνεται μάλιστα λόγος για τέσσερα κυκλώματα που δρουν με την καθοδήγηση λογιστών, τα οποία χαρακτηρίζονται «δεξαμενές αχυρανθρώπων». «Το πλέγμα των εν λόγω νομικών οντοτήτων ανέρχεται αριθμητικά σε εκατοντάδες επιχειρήσεις οι οποίες από την έρευνα προέκυψε ότι είναι οργανωμένες σε τέσσερις ομαδοποιήσεις – κυκλώματα. Αυτά συνδέονται μεταξύ τους, έχουν κοινά πρόσωπα – αχυρανθρώπους και κοινούς οργανωτές – ενορχηστρωτές», τονίζουν τα μέλη της ΑΑΔΕ σε σημεία της δικογραφίας, σύμφωνα με την ιστοσελίδα Voria.
Αρχικά έγινε προσέγγιση των ιδιοκτητών των ακινήτων όπου λειτουργούν οι επιχειρήσεις. Οι ελεγκτές του υπουργείου Οικονομικών διαπίστωσαν στο πλαίσιο της εισαγγελικής έρευνας που διενεργούν πως νοικιάζονται καταστήματα σε στρατηγικά σημεία από εταιρείες διαχείρισης ακινήτων, τις οποίες ελέγχουν οι υποκρυπτόμενοι, δηλαδή οι πραγματικοί επιχειρηματίες. Τα συμβόλαια πάντα περιλαμβάνουν δικαίωμα υπεκμίσθωσης. Έτσι τα καταστήματα από τις εταιρείες διαχείρισης που τα έχουν νοικιάσει, μισθώνονται εκ νέου στις εταιρείες – βιτρίνες. Οι ράμπο έλαβαν καταθέσεις των ιδιοκτητών ακινήτων και έφτασαν σε ονόματα των πραγματικών ιδιοκτητών των εταιριών. Το δεύτερο μέρος της έρευνας ξεκίνησε με εργαζόμενους σε καταστήματα εστίασης και κέντρα διασκέδασης. Ζητήθηκαν καταθέσεις για τα πρόσωπα που κινούν τα νήματα σε κάθε κατάστημα. Τότε ήταν που έμαθαν για τον ρόλο ενός «Τόμι» που απολύει εργαζόμενους με sms, όπως και ότι οι μισθοί καταβάλλονται σε μετρητά. Σε φακέλους, όπως τη δεκαετία του ’80. Ελάχιστοι γνωρίζουν τα ονόματα και τα στοιχεία των διαχειριστών που είναι οι αχυράνθρωποι. Γνωρίζουν όμως τα ονόματα των πραγματικών ιδιοκτητών, οι οποίοι παρουσιάζονται στην κατάσταση των εργαζομένων σαν πορτιέρηδες ή σύμβουλοι. Η επιχείρηση με την κωδική ονομασία «αχυράνθρωποι», πλέον είχε στη διάθεσή της όλα τα απαραίτητα στοιχεία.
Οι νεκροί και οι ντελιβεράδες
Τα ευρήματα της έρευνας είναι συγκλονιστικά. Μεταξύ των 80 αχυρανθρώπων που περιλαμβάνονται στην ογκώδη δικογραφία που διαβιβάστηκε το Σάββατο στην εισαγγελέα ποινικής δίωξης Θεσσαλονίκης, αντεισαγγελέα Πρωτοδικών Τριανταφυλλιά Παπαγεωργίου, οι δώδεκα ήταν νεκροί. Μάλιστα διαπιστώθηκε στις έρευνες παρ’ ότι κάποιοι πέθαναν από το 2023, εξακολουθούσαν να εκδίδονται τιμολόγια και παραστατικά στο όνομά τους, καθώς αναλάμβαναν με πληρεξούσια εταίροι από τον… άλλο κόσμο. Ακόμη και σε σχήματα που ιδρύθηκαν μετά τον θάνατό τους.
Οι περισσότεροι όμως που αναφέρονται είναι χαμηλόμισθοι εργαζόμενοι σε καταστήματα εστίασης και κέντρα διασκέδασης. Σερβιτόροι και λαντζέρηδες, πολλοί εκ των των οποίων υπέγραψαν, εισέπρατταν κάποια χρήματα επιπλέον, όμως αναφέρουν πως δεν γνώριζαν. Καταγράφεται μάλιστα περίπτωση ενός ο οποίος έχει προσφύγει στη δικαιοσύνη, καθώς εμφανίστηκε να είναι διαχειριστής εταιρειών χωρίς να το γνωρίζει.
Κορυφαίος των οφειλετών με χρέη σε δημόσιο και ασφαλιστικά ταμεία το ποσό των 18,4 εκατομμυρίων ευρώ, είναι ένας εργαζόμενος κέντρων που συνήθως έχει το ρόλο του ταμία. Ο συγκεκριμένος συμμετέχει σε 32 εταιρίες και σε πολλές εξ αυτών είναι διαχειριστής. Σύμφωνα με τη voria.gr, λαντζέρισα καταστήματος με μηνιαίο εισόδημα 450 ευρώ, χρωστάει 2,6 εκατομμύρια ευρώ καθώς μετέχει σε 32 τέτοιες εταιρείες. Και ένας ντελιβεράς που εμφανίζεται σε 19 εταιρίες οφείλει 3 εκατομμύρια ευρώ.
Οι 16 κατηγορούμενοι σε βάρος των οποίων ασκήθηκαν διώξεις για εγκληματική οργάνωση, απάτη, πλαστογραφία και νομιμοποίηση εσόδων από εγκληματικές πράξεις θα αρχίσουν να απολογούνται την προσεχή Τρίτη. Μόνον ένας θεωρείται γνωστός επιχειρηματίας κέντρων διασκέδασης και καταστημάτων εστίασης. Τα υπόλοιπα ηχηρά ονόματα που είναι στο κατηγορητήριο δεν συνελήφθησαν καθώς δεν εντοπίστηκαν. Λόγω του μεγάλου όγκου των εγγράφων, όμως ειδικά του τεράστιου αριθμού των κατηγορουμένων, ενδεχομένως η δικογραφία να μοιραστεί, μετά τη διαδικασία των απολογιών σε δύο διαφορετικούς ανακριτές.
Πηγή: www.enikos.gr
