Έναν βαρύ σωρευτικό λογαριασμό απώλειας εισοδήματος δημιούργησε η προσωπική διαφορά του «νόμου Κατρούγκαλου» για εκατοντάδες χιλιάδες συνταξιούχους, οι οποίοι είδαν τις αυξήσεις της περιόδου 2023-2025 να συμψηφίζονται, πλήρως ή εν μέρει, με την προσωπική τους διαφορά αντί να περνούν στην τσέπη τους.
Το πρόβλημα αφορά ιδιαίτερα όσους συνταξιούχους είχαν μεγάλη προσωπική διαφορά, η οποία δεν εξαντλήθηκε ούτε μετά τις διαδοχικές αυξήσεις των προηγούμενων ετών και εξακολουθεί να υπάρχει το 2026.
Όπως προκύπτει από αναλυτικά παραδείγματα που παρουσιάζουμε σήμερα, για τους εν λόγω συνταξιούχους, με μηναία ποσά αποδοχών από 800 έως 2.000 οι απώλειες εισοδήματος λόγω της μη χορήγησης των αυξήσεων της περιόδου 2023-2026 κυμαίνονται από 3.965 ευρώ έως και 11.412 ευρώ, ενώ οι απώλειες εισοδήματος λόγω της στασιμότητας των αποδοχών τους και της σημαντικής αύξησης του πληθωρισμού την περίοδο 2022-2026 κλιμακώνονται από 7.200 έως 19.500 ευρώ περίπου.
671.586 με προσωπική διαφορά στο τέλος του 2025
Σύμφωνα με στοιχεία των ασφαλιστικών ταμείων που έχουν δημοσιοποιηθεί, 671.586 συνταξιούχοι εξακολουθούσαν να έχουν θετική προσωπική διαφορά στο τέλος του 2025. Από αυτούς, 438.291 εμφανίζονται με υπόλοιπο άνω των 50 ευρώ και 294.291 με υπόλοιπο άνω των 100 ευρώ. Τα διαθέσιμα στοιχεία, ωστόσο, δεν απομονώνουν πόσοι ακριβώς από τους 671.586 δεν εισέπραξαν ούτε ένα ευρώ από καμία από τις αυξήσεις του 2023, του 2024 και του 2025.
Συνεπώς, οι υπολογισμοί που ακολουθούν αφορούν ειδικά στην κατηγορία των συνταξιούχων με αρκετά μεγάλη προσωπική διαφορά ώστε οι αυξήσεις 2023-2025 να μην περάσουν στο καταβαλλόμενο ποσό και να εξακολουθεί να υπάρχει υπόλοιπο προσωπικής διαφοράς το 2026.
Οι αυξήσεις που δεν μπήκαν στην τσέπη
Οι γενικές αυξήσεις των κύριων συντάξεων διαμορφώθηκαν σε 7,75% το 2023, σε 3% το 2024, σε 2,4% το 2025 και σε 2,4% το 2026. Για τον συνταξιούχο χωρίς προσωπική διαφορά οι αυξήσεις αυτές λειτούργησαν σωρευτικά. Για εκείνον όμως τον συνταξιούχο που διατηρούσε μεγάλη θετική προσωπική διαφορά, οι αυξήσεις της περιόδου 2023-2025 απορροφήθηκαν από τον συμψηφισμό και χάθηκαν στο σύνολό τους.
Το 2026 άλλαξε ο μηχανισμός: οι συνταξιούχοι που εξακολουθούσαν να έχουν προσωπική διαφορά άρχισαν να βλέπουν αύξηση, καθώς ο συμψηφισμός με την προσωπική διαφορά περιορίστηκε κατά 50%, ενώ από το 2027 ο συμψηφισμός καταργείται πλήρως και πλέον όλοι ανεξαιρέτως οι συνταξιούχοι θα παίρνουν το σύνολο των αυξήσεων.
Ωστόσο, για τους συνταξιούχους με μεγάλα ποσά προσωπικής διαφοράς οι σωρευτικές απώλειες εισοδήματος που προκύπτουν την περίοδο 2023-2026 από τις αυξήσεις που δεν καταβλήθηκαν είναι μεγάλες, ακόμη και αφού αφαιρεθούν τα έκτακτα επιδόματα προσωπικής διαφοράς που τούς χορηγήθηκαν μέσα στο ίδιο διάστημα.
Παράδειγμα με σύνταξη 800 ευρώ
Χωρίς προσωπική διαφορά, τα 800 ευρώ θα είχαν γίνει:
- 887,86 ευρώ το 2024,
- 909,17 ευρώ το 2025 και
- 930,99 ευρώ το 2026.
Όμως λόγω της μεγάλης προσωπικής διαφοράς η σύνταξη παρέμεινε στα 800 ευρώ έως το 2025 και, με τη μερική καταβολή της αύξησης το 2026, έφθασε στα 809,60 ευρώ. Μετά την αφαίρεση συνολικά 600 ευρώ από τα έκτακτα επιδόματα προσωπικής διαφοράς που χορηγήθηκαν ενδιάμεσα και έχουν ενσωματωθεί στον υπολογισμό, η σωρευτική καθαρή απώλεια έφθασε περίπου στα 3.965 ευρώ από τις αρχές του 2023 έως το τέλος του 2026.
Παράδειγμα με σύνταξη 1.200 ευρώ
Χωρίς τον συμψηφισμό, η σύνταξη θα είχε αυξηθεί στα
- 1.293 ευρώ το 2023,
- στα 1.331,79 ευρώ το 2024,
- στα 1.363,75 ευρώ το 2025 και
- περίπου στα 1.396,48 ευρώ το 2026.
Με τη μεγάλη προσωπική διαφορά και τους συμψηφισμούς παρέμεινε στα 1.200 ευρώ έως το 2025 και έφθασε στα 1.214,40 ευρώ το 2026. Αν ληφθούν υπόψη τα 450 ευρώ των έκτακτων ενισχύσεων που του χορηγήθηκαν, η σωρευτική απώλεια της περιόδου 2023-2026 από τις μη εισπραχθείσες αυξήσεις ανέρχεται σε περίπου 6.398 ευρώ.
Παράδειγμα με σύνταξη 2.000 ευρώ (μέγιστη απώλεια)
Εάν δεν υπήρχε προσωπική διαφορά, η αρχική σύνταξη των 2.000 ευρώ θα είχε ανέλθει:
- στα 2.155 ευρώ το 2023,
- στα 2.219,65 ευρώ το 2024,
- στα 2.272,92 ευρώ το 2025 και
- περίπου στα 2.327,47 ευρώ το 2026.
Στο σενάριο της μεγάλης προσωπικής διαφοράς παραμένει στα 2.000 ευρώ έως το 2025 και το 2026 φτάνει στα 2.024 ευρώ. Η διαφορά έχει πλέον διευρυνθεί στα 303,47 ευρώ τον μήνα. Επειδή στο συγκεκριμένο ύψος σύνταξης δεν είχε χορηγηθεί έκτακτο επίδομα προσωπικής διαφοράς, η σωρευτική απώλεια από τις μη εισπραχθείσες αυξήσεις φτάνει έως το τέλος του 2026 στα 11.412,52 ευρώ.
Η απώλεια αγοραστικής δύναμης
Ακόμη χειρότερη είναι η εικόνα των εισοδηματικών απωλειών όταν η μέτρηση γίνεται όχι με βάση τις αυξήσεις που αποφασίστηκαν, αλλά με βάση το κόστος ζωής. Στους υπολογισμούς αυτούς χρησιμοποιούνται οι μεταβολές του πληθωρισμού από το 2022 έως το 2025 και, αποκλειστικά ως προσωρινή ένδειξη για το 2026, ποσοστό 3,4%.
Το ποσοστό 3,4% δεν αποτελεί τον οριστικό μέσο ετήσιο πληθωρισμό του ημερολογιακού έτους 2026. Πρόκειται για προσωρινό δείκτη που έχει διαμορφωθεί μέχρι τον φετινό Αύγουστο και χρησιμοποιείται για να επεκταθεί η εκτίμηση στο 2026. Κατά συνέπεια, τα σωρευτικά ποσά που περιλαμβάνουν το 2026 θα πρέπει να επανυπολογιστούν όταν υπάρξει ο οριστικός μέσος ετήσιος ΔΤΚ.
Παράδειγμα σύνταξης 800 ευρώ: Για να διατηρεί ο συνταξιούχος το 2026 την αγοραστική δύναμη που είχαν τα 800 ευρώ πριν από την πληθωριστική έξαρση, θα έπρεπε, με τις παραδοχές του υπολογισμού, η σύνταξή του να έχει φτάσει περίπου στα 987,77 ευρώ τον μήνα. Αντί γι’ αυτό, η ύπαρξη της μεγάλης προσωπικής διαφοράς που απορρόφησε τις αυξήσεις οδήγησε τη σύνταξη στα 809,60 ευρώ. Η απόσταση είναι περίπου 178,17 ευρώ κάθε μήνα. Αφού συνυπολογιστούν και αφαιρεθούν τα έκτακτα επιδόματα προσωπικής διαφοράς που δόθηκαν στο συνταξιούχο, η σωρευτική απώλεια αγοραστικής δύναμης για την περίοδο 2022-2026 υπολογίζεται περίπου στα 7.197 ευρώ.
Παράδειγμα σύνταξης 1.200 ευρώ: Για να διατηρηθεί η ίδια αγοραστική δύναμη, τα 1.200 ευρώ θα έπρεπε να αντιστοιχούν το 2026 σε περίπου 1.481,65 ευρώ τον μήνα. Η σύνταξη του παραδείγματος βρίσκεται στα 1.214,40 ευρώ, αφήνοντας απόσταση περίπου 267,25 ευρώ τον μήνα. Μετά την αφαίρεση των έκτακτων ενισχύσεων, η σωρευτική απώλεια αγοραστικής δύναμης υπολογίζεται σε περίπου 11.245 ευρώ.
Παράδειγμα σύνταξης 2.000 ευρώ – η μέγιστη απώλεια του εξεταζόμενου εύρους: Για να έχει το 2026 την ίδια αγοραστική δύναμη που είχαν τα 2.000 ευρώ πριν από την άνοδο των τιμών, η σύνταξη θα έπρεπε, σύμφωνα με το μοντέλο, να βρίσκεται περίπου στα 2.469,42 ευρώ τον μήνα. Η πραγματική καταβαλλόμενη σύνταξη στο σενάριο της μεγάλης προσωπικής διαφοράς είναι 2.024 ευρώ. Η απόσταση φτάνει έτσι περίπου στα 445,42 ευρώ τον μήνα. Σε σωρευτική βάση, η εκτιμώμενη απώλεια αγοραστικής δύναμης για ολόκληρη την περίοδο 2022-2026 ανέρχεται στα 19.492,13 ευρώ.
Με άλλα λόγια, στο ανώτατο παράδειγμα των 2.000 ευρώ, η πενταετής επίπτωση προσεγγίζει τις 20.000 ευρώ όταν μετρηθεί με όρους αγοραστικής δύναμης, ενώ ξεπερνά τις 11.400 ευρώ όταν μετρηθεί αποκλειστικά με βάση τις γενικές αυξήσεις που δεν πέρασαν στην τσέπη.
Δύο διαφορετικές μετρήσεις
Οι δύο κατηγορίες απωλειών δεν πρέπει να προστεθούν μεταξύ τους.
Πρόκειται για δύο διαφορετικούς τρόπους αποτίμησης της οικονομικής επίπτωσης. Ο πρώτος απαντά στο ερώτημα πόσα χρήματα θα είχαν εισπραχθεί εάν οι γενικές αυξήσεις είχαν περάσει κανονικά στην καταβαλλόμενη σύνταξη. Ο δεύτερος εξετάζει πόσο θα έπρεπε να έχει αυξηθεί το εισόδημα ώστε να διατηρηθεί η ίδια αγοραστική δύναμη απέναντι στην άνοδο των τιμών.
Πηγή: www.newsit.gr
